|
Wanneer Erik Tonen
’s ochtends zijn meer dan bevallige antiquariaat aan de
Antwerpse Kloosterstraat betreedt, laat hij het zelden na om zijn
papieren vrienden toe te spreken met de begroeting: "Goeiemorgen,
boeken."
Hij vertelt me dat
bij een kop koffie en ik geloof hem op zijn woord, ook al omdat hij
me enkele ogenblikken eerder bekend heeft dat zijn vak volgens hem
het beste vak is dat er bestaat en hij echt niet zou weten wat hij
anders zou doen met zijn leven. Toch is hij, zoals zovelen, een
beetje in het boekenvak ingerold. " ik was net aan mijn tweede
wereldreis begonnen," zegt hij wat verlegen, " en ik
strandde de tweede dag al in Antwerpen. Ik raakte geboeid door deze
stad en ging er zoveel mogelijk over lezen. Zo legde ik een
uitgebreide verzameling Antwerpiana aan. Die wilde ik op een dag weer
verkopen. En zo was ik opeens een handelaar in oude boeken."
Oude boeken, die
twee woorden zullen meer dan eens vallen deze namiddag, en ze staan
ook in nette letters boven Erik Tonens prachtige vitrine geschilderd.
Heeft hij nooit gedacht aan een mysterieuzere naam voor zijn zaak dan
gewoon " Erik Tonen"? Hij haalt de schouders op. "
Waarom zou ik? Ik vind dat ik een mooie naam heb en dus gebruik ik
die. Ik toon hier oude boeken en wie dat, die wil mag ze kopen."
Wat insluit dat
zijn hart soms breekt wanneer een klant aan de haal gaat met een boek
dat hij zelf graag had gehouden – een fenomeen waar iedereen in
de antiquarische boekenbranche wel een last van heeft – maar de
conclusie klinkt nuchter: " Eenmaal je de keuze hebt gemaakt dat
je boeken gaat verkopen, moet je daar niet over zeuren. In het woord
boekhandel zit zowel boek als handel."
En om een handel
enigszins te laten draaien, moet er nu eenmaal af en toe iets
verkocht worden. Dat lijkt ook wel te lukken. Erik Tonen beschikt
over een even trouw als onderlegd publiek en zo te oordelen is de
klandizie nog aardig ook. Een Engelstalig meisje komt zeggen dat geen
boeken gaat kopen, maar wel even wil melden dat ze Antiquariaat Erik
Tonen " such a lovely shop vindt" en kort daarop stapt ook
een Antwerpse jongeman binnen die de ondergetekende spontaan een boek
aanbiedt waarin hij keurig " Vanwege Matthijs, uit
genegenheid" schrijft.
Ik ben ontroerd en
sta perplex. Maar de boekhandelaar komt me ter hulp. " Mensen
die boeken kopen, zijn bijna altijd aardige mensen," zegt hij.
En ik antwoord dat het wellicht waar is, omdat ik bijvoorbeeld nog
maar weinig van voetbalhooligans gehoord heb.
Op die ene
Angelsaksische passante na zie ik alleen maar mannen in de winkel
vandaag. De enige vrouwelijke aanwezigheid is de stem van Edith Piaf
op de radio, al is het ook mogelijk dat die komt overgewaaid uit de
gezellige fransige bistro, die het belendende pand betrekt. Houden
vrouwen dan niet van oude boeken?
" Toch
wel," lacht Tonen. " Maar ze weten gewoon veel beter wat ze
willen, en daarom blijven ze doorgaans veel minder lang in de winkel
hangen. Ze komen binnen en vragen naar een titel. Als ik hem niet
heb, zijn ze meteen weg en als ik hem wèl heb, kopen ze hem en
zijn ze ook meteen weg. Van sommige mannen heb ik de indruk dat ze
hier uren rondhangen&ldots; Niet dat het me stoort, hoor!"
Er valt ook wel
wat te besnuffelen in deze schatkamer. Een reisje langs
www.erik-tonen-books.be en de bijbehorende zoeklijst leert bovendien
dat wat hier op de rekken staat maar een fractie is van wat deze als
dilettant begonnen, maar nu meer dan professionele boekenverkoper (
en eminent lid van de International League of Antiquarian
Booksellers) in de kluizen heeft.
Heeft hij ook een
boekenverkopersdroom? Een stuk dat hij absoluut in huis wil hebben?
Er volgt een stilte. En dan een geheimzinnige glimlach. Vervolgens
gaat Tonen over tot bekentenis: " Mijn droom is binnen,"
zegt hij. En dan volgt weer een stilte. " Maar hij moet straks
ook weer buiten."
Het kleinood
waarover het gaat, is een vijftiende – eeuwse getijden- en
gebedenboek van Franse herkomst, wellicht uit het aartsbisdom van
Rouen. Het ziet er indrukwekkend uit en de prijs is dat ongetwijfeld
ook, al zijn experts het erover eens dat de prijzen voor antieke
boeken in dit land nog redelijk kunnen worden genoemd. De vraag of de
ontdekking van dit wonderbare object gepaard ging met een kleine
vreugdedans, wordt met een bevestigende hoofdknik beantwoord.
Beschouwt hij
zichzelf na al die jaren ook als een expert? Nee, maar zoetjes aan
wel als een groot kenner.
En die tweede
wereldreis, gaat hij die ooit afmaken, wil ik ter afsluiting weten.
Weer die glimlach. Hij overziet zijn boeken en zegt, wijs: " Ik
maak hier dagelijks wereldreizen. In mijn hoofd."
Verschenen in
De Standaard, 2 mei ‘03 door Marc Didden. |
